Հայերենը՝ հայերեն տառերով

Բացեք սոցցանցերի ցանկացած լրահոս կամ ընկերների հետ ցանկացած զրույց․ «barev, inchpes es?», «барев, инчпес ес?»։ Հայերեն՝ ուրիշի տառերով։ Ոչ այն պատճառով, որ մարդիկ չեն սիրում իրենց այբուբենը, այլ որովհետև հեռախոսում հայերեն տառերը չափազանց երկար ժամանակ հայերեն գրելու ամենադանդաղ ձևն էին։

Ինչու են այդպես գրում

Պատճառները պարզ են և շատ մարդկային։ iPhone‑ի ստանդարտ ստեղնաշարը հայերենի համար չունի ո՛չ ավտոմատ ուղղում, ո՛չ հաջորդ բառի հուշում, ո՛չ էլ սվայփ․ ամեն տառ առանձին հպում է, ամեն վրիպակ մնում է տեքստում։ Անգլերեն և ռուսերեն ստեղնաշարերը, ընդհակառակը, ուղղում են, հուշում և հասկանում շարժումները։ Դրան գումարվում են հայերեն տառեր չունեցող հին հեռախոսների ժամանակներից մնացած սովորությունը և այն երկրի ստեղնաշարը, որտեղ ապրում ես՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն։

Այդպես է ծնվում տրանսլիտը՝ արագ, հարմար և ամեն անգամ հայերենում մի քիչ ավելի քիչ հայերեն թողնող։

Ինչ է կորչում

Լատինատառ և կիրիլատառ հայերենը կանոններ չունի։ Մեկը գրում է «ch», մյուսը՝ «4», երրորդը՝ «tsh», և նույն բառը ամեն զրուցակցի մոտ տարբեր տեսք ունի։ Այդպիսի տեքստը դժվար է կարդալ, որոնողական համակարգերը վատ են գտնում այն, և այն հնարավոր չէ ստուգել սխալների համար։

Բայց գլխավոր կորուստը տեքստում չէ, այլ մարդկանց մեջ։ Մեսրոպ Մաշտոցի այբուբենը տասնվեց դարից ավելի հին է, և այդ ողջ ընթացքում այն ապրել է, որովհետև այն օգտագործել են ամեն օր։ Երեխաները, որոնք ընկերներին գրում են տրանսլիտով, հայերեն տառերը տեսնում են ավելի ու ավելի հազվադեպ։ Այն լեզուն, որը չեն գրում իր տառերով, կամաց-կամաց դադարում է ապրել դրանցով։

Ինչպես է Armath‑ը վերադարձնում հայերեն տառերը

Armath‑ը չի համոզում և չի ամաչեցնում։ Այն պարզապես հայերեն տառերը դարձնում է հայերեն գրելու ամենաարագ ձևը։

• Սվայփ (Armath Full)։ Ամբողջ բառը՝ մատի մեկ շարժումով, իսկ ամբողջ նախադասությունը՝ մեկ շարժումով՝ բացատի վրայով։ Դա ավելի արագ է, քան տրանսլիտը տառ առ տառ գրելը։
• Խելացի ուղղումներ։ Վրիպակն ուղղվում է բացատով՝ հաշվի առնելով նախորդ բառերը, այնպես որ կարելի է գրել արագ և չվախենալ վրիպումներից։
• Հաջորդ բառի հուշում։ Armath‑ի սեփական լեզվական մոդելը գիտի, թե ինչպես են շարունակվում հայերեն նախադասությունները, և առաջարկում է բառը՝ նախքան այն կգրեք։
• Ամբողջ հայերենը՝ ձեռքի տակ։ «ու»-ն մեկ ստեղն է, իսկ հայերեն «։», «՝», «՛», «՞» և «՜» նշանները մեկ պահում հեռու են։ Լատինատառ և կիրիլատառ գրելիս դրանք ընդհանրապես չկան։
• Ծանոթ դասավորություն։ Տառերն այնտեղ են, որտեղ սպասում է iPhone‑ի օգտատերը, այնպես որ գրեթե ոչինչ պետք չէ վերասովորել։
• Ամենուր, որտեղ գրում եք։ Սոցցանցեր, մեսենջերներ, էլեկտրոնային փոստ, նշումներ․ Armath‑ն աշխատում է այնտեղ, որտեղ գրում եք ամեն օր՝ iPhone‑ում։

Փոքր սովորություն, մեծ փոփոխություն

Հայերեն տառերով գրված յուրաքանչյուր հաղորդագրություն ևս մի փոքր կենդանի հայերեն է համացանցում․ այն տեսնում են ընկերները, այն գտնում են որոնողական համակարգերը, դրանով են սովորում հայերենի ապագա տեխնոլոգիաները։ Որքան շատ է հայերենը գրվում հայերեն տառերով, այնքան ուժեղ է լեզուն թվային աշխարհում։

Գրեք ձեր հաջորդ «Բարև»-ը հայերեն տառերով։ Իսկ եթե ուզում եք ավելին անել հայերենի համար, ահա թե ինչպես։